DEDE KORKUT HİKAYELERİ’NDE YER ALAN KALIP SÖZLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Özet

Dede Korkut Hikâyeleri, dönemin toplumsal, kültürel değerleriyle dil özelliklerinin ortaya konması açısından son derece önemlidir. Dede Korkut Hikâyeleri 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın başı arasında yer alan bir tarihte yazıya geçirilmiştir. Bu çalışmada Muharrem Ergin tarafından yayımlanan “Dede Korkut Kitabı”nda yer alan 12 hikâye incelenmiştir. Halkın yaşamından beslenen bu hikâyelerde o dönemin iletişim, temenni, iyi dilek gibi amaçlarla kullanılan kalıp sözlerin yer aldığı görülmüştür.  Bugün de Türk dilinin söz varlığı içinde önemli bir yere sahip kalıp sözlerin 15. yüzyılda da o kullanılmış olduğunun ortaya konması önemlidir. Bugüne değin Dede Korkut Hikâyeleri ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Ancak bu çalışmaların arasında kalıp sözler üzerine yapılmış bir söz varlığı çalışmasına rastlanamamıştır. Bundan dolayıdır ki hikâyeler, kullanılabilecek kalıp sözlerin varsayımı ile irdelenmiştir. İletişim sözleri olarak da adlandırılan kalıp sözler, Türk dilinin söz varlığı içerisinde önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmayla Dede Korkut Hikâyelerinde geçen, “Vallah”, “Tanrınun buyruğı-y-ile Peygamberün kavli-y-ile”, “Hoş kalun”, “Sağ mısın esen misin” gibi kalıp sözler saptanarak ortaya konmuştur